Boekpresentatie 

Ik heb een heel tijdje niets van me laten horen.
Joden in de Zaanstreek (1940-1945).

Sinds 1 september 2009 geheel te lezen op www.joodsmonumentzaanstreek.nl 
incl. de aanvullingen sinds het verschijnen van het boek.
U kunt ook aanvullingen doorgeven via de website.

 

In deze publicatie van Pim Ligtvoet is voor het eerst de geschiedenis vastgelegd van alle 320 Zaans-Joodse bewoners gedurende de Tweede Wereldoorlog, alsmede het verhaal van 180 onderduikers in de Zaanstreek en hun helpers.

De eerste exemplaren van dit boek, onder auspiciën van het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland en Stichting Uitgeverij Noord-Holland, zijn aangeboden aan de colleges van B&W van Zaanstad, Wormerland en Oostzaan, op zondag 15 april 2007 in de Doopsgezinde Vermaning, in Zaandam.

namens het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland,
Erik Schaap
BD W/Z
Botenmakersstraat 42,
1506 JE Zaandam
075- 612 5696

De jodenvervolging lijkt grotendeels aan de Zaanstreek voorbij te zijn gegaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de ‘jodenster’ hier nauwelijks gedragen. De bezetter lichtte de bijna 320 Zaans-Joodse inwoners niet bij nacht en ontij van hun bed. Toch werden 180 van hen vermoord. Toen in de rest van Nederland de vervolging medio 1942 haar hoogtepunt bereikte, was de Zaanstreek al Judenrein – vrij van Joden. In opdracht van de nazi’s dwong Zaandam namelijk op sabbat 17 januari 1942 als eerste Nederlandse gemeente haar Joden om naar getto’s te verhuizen, het voorportaal van de Holocaust. In maart en april 1942 volgden de andere Zaangemeenten. Een Zaandamse politieman rapporteerde: “Een en ander heeft in volmaakte orde plaatsgevonden. Moeilijkheden hebben zich in het minst niet voorgedaan.”

Dat is niet het hele verhaal. In de Zaanstreek doken vanaf juli 1942 enkele honderden Joden onder. In dit boek worden ruim 180 van hen genoemd. Er zijn bekende namen bij, zoals Ajax-fysiotherapeut Salo Muller en schrijver Frans Pointl. Joodse baby’s werden in koffers vanuit de Hollandsche Schouwburg naar gereformeerde helpers in Zaandam gesmokkeld. De tjalk De Dankbaarheid voer bij Nauerna en Wormerveer rond met drie onderduikers. Een weg met gastvrije Assendelftse boeren kreeg de informele naam Jodenbreestraat. Via onder meer een dagboek, brieven uit Amsterdam en kamp Westerbork en een bewaard gebleven kalenderblaadje met de rekening voor onderduikkosten wordt een indringend beeld gegeven van het oorlogsleven van de onderduikers.

Op 15 april 2007, 65 jaar nadat de laatste Zaanse Joden de regio moesten verlaten, presenteert het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland in samenwerking met Stichting Uitgeverij Noord-Holland de publicatie "Ik heb een heel tijdje niets van me laten horen. Joden in de Zaanstreek (1940-1945)". Auteur Pim Ligtvoet beschrijft daarin door middel van driehonderd biografische schetsen het verhaal van verdrijving en onderduik in de Zaanstreek. Hij heeft de afgelopen jaren via interviews, archief- en mediaonderzoek een uitputtend beeld verkregen van de Zaans-Joodse geschiedenis rondom de Tweede Wereldoorlog en over elke Joodse inwoner die als zodanig geregistreerd stond gegevens vastgelegd. De verhalen van de Joodse bewoners, de onderduikers en hun helpers zijn aangevuld met tientallen unieke foto’s en documenten. Daarmee is een papieren monument ontstaan, als herinnering aan de grootste ramp uit de Zaanse geschiedenis van de twintigste eeuw en als waarschuwing voor de toekomst.

Ik heb een heel tijdje niets van me laten horen telt ruim 320 bladzijden (formaat 170 x 240 mm.) en komt in een beperkte oplage op de markt.
Als u verzekerd wilt zijn van een exemplaar kunt u  € 27,- (= inclusief verzendkosten) overmaken op
giro 357143   t.n.v. Bureau Discriminatiezaken in Zaandam
o.v.v. ‘Joodse Zaankanters’ en uw adresgegevens
ontvangt u uw bestelling thuis (zolang de voorraad strekt).

Resterende exemplaren zijn ook te koop in de Zaanse boekhandels.

p. 28: Ies Drukker (Vinkenstraat 92, Zaandam), lid van de voetbalclub ZFC en het bijbehorende revuegezelschap, met Gré en Ma Smit; op 30 september 1942 in Auschwitz vermoord	p. 66: spelevaren op de Zaan, met uiterst rechts Esther Schuitevoerder (Oostzaan), vermoord in juni 1943 te Sobibor	Bram Prins, Weverstraat 40 Krommenie (turnvereniging Lycurgus - Hygeia, 1939, vooraan). Bram was gemengd gehuwd maar werd in juli 1942 gepakt omdat hij in Amsterdam-Noord door het IJbosch fietste; hij zat in het eerste transport naar Auschwitz en stierf er rond 20 september 1942

p. 123: Barry Petersen, in februari 1942 verdreven uit Zaandam, met Gert Vollmann in Amsterdam, bij een bordje 'Voor Joden verboden' (Apolloplantsoen 1943-1944); beiden waren half-Joods en overleefden	p. 188: trouwfoto uit Amelo (1943) van onderduikster Henny Chlebowski (Zaandam) en Gert Sperber. Beiden zaten in de Westerweelgroep, werden vlak voor de bevrijding in Parijs gepakt en voorjaar 1945 in een Duits kamp vermoord	p. 257: Fajga Rozenszajn-Korn, Duits migrante in Oostzaan, vluchtelingenhuis Zuideinde 443 (nu Amsterdam Oostzanerwerf), met twee buurkinderen in de zomer van 1940 of 1941; zij werd met haar zoontje Leo op 7 juli 1944 in Auschwitz vermoord

De presentatie in de Doopsgezinde Vermaning te Zaandam op 15 april 2007:

Max Degen en schrijver Pim Ligtvoet in het publiek	In de Doopsgezinde Vermaning in Zaandam	Eerste exemplaar wordt uitgereikt aan de heer Joop Meijer van de Nederlands Israëlitische Gemeente Zaanstad. Op de achtergrond wethouder Hans Luiten.

De Amerikaanse barriton Ken Gould zong naast Herdenkingsliederen ook het lied "My Jiddische Mama".	De politieke bank van Zaanstad luistert aandachtig.	Een bijzonder fascinerend boek