Anton de Kom, te weinig held in eigen land
Paramaribo - In Suriname is de universiteit naar hem vernoemd en Paramaribo kent een straat met zijn naam. Ook Amsterdam heeft een Anton de Komplein, waar binnenkort een groot standbeeld van hem komt te staan. Anton de Kom (1898-1945):
Surinaamse vrijheidsstrijder, revolutionair en nationalist. Ook wel bekend als 'Adek'.
De Kom was actief in de arbeidersbeweging, eerst in Nederland waar hij werkte als vertegenwoordiger in koffie en tabak, vanaf de jaren dertig ook in Suriname. Beïnvloed door vrijheidsstrijders en nationalisten uit Indonesië, verdiepte De Kom zich in de
koloniale geschiedenis van Suriname.
Toen hij in 1933 terugkeerde naar Suriname gonsde zijn naam er al rond. De overheid zag hem als iemand die het koloniale gezag probeerde te ondermijnen. De bevolking, vooral de arbeiders, juichten zijn komst toe. Toen hij actief werklozen van
verschillende etnische groepen ging registreren, trad het koloniale gezag op. De Kom werd gearresteerd en het land uitgezet naar Nederland. In de Tweede Wereldoorlog zat hij in het verzet. Hij werd opgepakt en stierf uiteindelijk in een concentratiekamp.
De Surinaamse gemeenschap in Nederland zet zich al jaren in voor een standbeeld. De Kom zette zich in voor Surinamers, maar streed ook voor de vrijheid van Nederland.
Suriname zelf is minder met Anton de Kom bezig. In de geschiedenisboeken wordt nu wel over hem geschreven, maar hij speelt geen grote rol in de samenleving. Zijn woorden worden zelden aangehaald, zijn geboorte- of sterfdag wordt niet herdacht. Alleen op
massabijeenkomsten van de Nationale Democratische Partij van Desi Bouterse hangen grote posters met zijn afbeelding en wordt hij als nationale bevrijder geëerd.
Instorten
Het huis waar de bekendste vrijheidsstrijder van Suriname opgroeide, staat al jaren op instorten. Een buurman vindt het een schande. ,,Hoe kun je een huis van zo'n belangrijke figuur er zo bij laten staan! Weet u hoeveel Surinamers uit Nederland hier
ieder jaar naar toe komen om het huis te bezichtigen? Zelfs bakra's (blanken) komen. Vorig jaar was er een hele delegatie ministers uit Nederland. De burgemeester van Amsterdam heeft hier twee jaar geleden nog een minuut stilte gehouden.''
Een poging van de gemeente Amsterdam om het gebouw op te knappen om er een museum van te maken, liep op niets uit omdat er van de Surinaamse overheid en de familie van De Kom te weinig respons kwam. De stenen plaquette met een beroemd citaat van De Kom,
die sinds 1985 bij het verpauperde huis staat, ziet er beter uit.
Antropoloog Emanuels heeft wel een verklaring voor het gebrek aan belangstelling in Suriname. ,,Suriname gelooft nog steeds niet echt in de eigen kracht en helden. Iemand als Anton de Kom is wel een boegbeeld voor Surinamers in Nederland, omdat die al
een stuk bewuster zijn van hun eigen identiteit dan hun familieleden hier. Vroeger werd ons geleerd dat onze voorouders die strijd
leverden oproerkraaiers en criminelen waren. Dat beïnvloedt het zelfbeeld van de Surinamer nog steeds.''
Bijschrift
foto huis:
Belangstellenden uit Nederland bij het ouderlijk huis van Anton de Kom in
Paramaribo.
Foto GPD/ Edward Troon
