Ooggetuigen

De laatste zondag van iedere maand is gereserveerd voor een lezing door een ooggetuige: iemand die vertelt over de eigen ervaringen in de Tweede Wereldoorlog. Vaak is de gastspreker een oud-gevangene van kamp Westerbork. Ook voormalig verzetsstrijders, onderduikers en mensen met een andere achtergrond komen aan het woord. De lezingen zijn vrij toegankelijk voor bezoekers van het museum.
De aanvangstijd is 14.00 uur.


 

Bijzondere expositie Westerbork in Srebrenica bij 15-jarige herdenking

Op de avond voorafgaand aan de 15e herdenking van de val van de enclave Srebrenica zal de tentoonstelling Alle tranen zijn bitter en zout van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork in Potocari/Srebrenica worden geopend. De opening zal worden verricht door de Nederlandse ambassadeur in Bosnië, Sweder van Voorst tot Voorst. Gesproken zal ook worden door Dirk Mulder, directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork en Mersed Smajlovic, directeur Potocari Memorial and Cemetery.
Vanaf dat moment zal de tentoonstelling Alle tranen zijn bitter en zout ook op het kampterrein van Westerbork te zien zijn.

Of het nu 15 jaar of 65 jaar geleden is, Srebrenica en Westerbork blijven geschonden plekken. Het zijn plaatsen van verdriet en herdenken. Verdriet dat niet aan grenzen van tijd, afstand of cultuur gebonden is want elke traan is bitter en zout.

In opdracht van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork heeft de vooraanstaande fotograaf Taric Samarah de zoute tranen op de jaarlijkse herdenking op 4 mei in Westerbork vastgelegd. De Nederlandse fotograaf Sake Elzinga heeft dit gedaan tijdens de 11 juli-herdenking in Srebrenica.

Het resultaat is een dubbel foto-expositie waarin de beelden op twee 15 meter lange doeken zijn afgedrukt. De foto’s van Elzinga zijn in kleur en sterk gefocust op de aanwezigen: hun verdriet is bijna tastbaar vastgelegd. In de zwart-wit beelden van Samarah is daarentegen het verdriet indirect vastgelegd, zoals zichtbaar in een briefje en ligt de nadruk veel meer op het schuldige landschap.

Ondanks de verschillen is er in het documentairewerk van beide fotografen een rode draad te zien: herdenken in Srebrenica of Westerbork, na 15 jaar of 65 jaar, blijft nodig om aan het aanwezige verdriet en leed uiting te kunnen geven.

De opening zal worden verricht in aanwezigheid van beide fotografen en van de Nederlandse delegatie die onder leiding van het IKV/Pax Christi en het Herinneringscentrum Kamp Westerbork de herdenking op 11 juli in Srebrenica bijwoont. Deelnemers van deze jaarlijkse delegatie zijn de burgemeesters en raadsleden van de gemeenten Oldambt en Heumen, en vertegenwoordigers van de gemeente Putten en Humanity in Action. Ook zullen vele Dutchbatters aanwezig zijn.

De expositie Alle tranen zijn bitter en zout is het resultaat van de intensieve samenwerking tussen het Potocari Memorial and Cemetery en het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Een contact dat in 2002 is ontstaan en inmiddels vele projecten en programma’s heeft opgeleverd waarin deskundigheidsbevordering een voorname plaats heeft. In dit kader was lange tijd een projectmedewerker van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork in Bosnië gedetacheerd en is enkele jaren terug een Terugkeerreis voor Dutchbatters georganiseerd. Bij het komende bezoek zullen definitieve afspraken worden gemaakt over een in het najaar te organiseren expertmeeting waarbij tal van deskundigen hun visie zullen geven op de verdere ontwikkeling van deze moderne genocideplek.
 

Verbum Holocaust Bibliotheek Selma, De vrouw die Sobibor overleefde Ad van Liempt Selma Wijnberg (Groningen, 1922) is een van de zeer weinigen die Sobibor overleefde. Dat was ook helemaal niet de bedoeling van de nazi's. Sobibor was een vernietigingskamp, dat niemand mocht overleven, zodat na de oorlog nooit iemand zou kunnen getuigen over de massamoord die daar werd gepleegd. Die opzet mislukte. In Sobibor brak in oktober 1943 een opstand uit, waardoor enkele honderden Joodse gevangenen het kamp konden ontvluchten. Onder hen Selma Wijnberg en haar Poolse vriend Chaim Engel. Ze bleven uit handen van de nazi's en doken onder – in het uiterst vijandige Polen. Beiden overleefden de oorlog, en emigreerden uiteindelijk naar de Verenigde Staten. Journalist/schrijver Ad van Liempt zocht Selma Wijnberg op en schreef het aangrijpende verhaal over haar periode in Sobibor, over haar onderduik en haar leven daarna. Als bijlage is het dagboek opgenomen dat Selma schreef over haar periode op de zolder van een Poolse varkensschuur – een uniek document. Ad van Liempt (1949) publiceerde in 2002 Kopgeld, het onthullende en schokkende boek over de activiteiten van Amsterdamse Jodenjagers in 1943. Hij schreef in 2009 De Oorlog, het gelijknamige boek bij de NPS-televisieserie. Verschijnt: april 2010 Boekverzorging: Quasi Grafische Producties, Bilthoven Gebonden, ca. 120 bladzijden, foto's Formaat: 15 x 23 cm Prijs: € 16,95 inclusief DVD "Selma" ISBN 978 90 74274 42 5

 

Excuses voor rol tijdens de Tweede Wereldoorlog
Luitenant-generaal mr. Dick van Putten, commandant Koninklijke Marechaussee

Op 28 april 2010 tijdens de officiële herdenking bij het Verzetsgraf kamp Westerbork gehouden ter herinnering aan de 58 verzetsstrijders en 4 Joodse kampgevangenen die bij het crematorium van kamp Westerbork in 1943 en 1944 zijn gefusilleerd en/of aldaar zijn verast, alsook de verzetsmensen die via kamp Westerbork naar de concentratie- en vernietigingkampen zijn weggevoerd.

De luitenant-generaal mr. Dick van Putten, Commandant van de Koninklijke Marechaussee, heeft tijdens deze bijeenkomst een overdenking uitgesproken waaruit hierbij een korte samenvatting.
“Dat ik hier mag staan als Commandant van de Koninklijke Marechaussee vind ik heel bijzonder. Marechaussees waren namelijk tot 1944 met leden van de Duitse SS, belast met de bewaking van dit kamp en de begeleiding van de gevangenen, ook naar de trein. Ik besef dat deze marechaussees onder een fout regime, op een verkeerde plaats, in een verkeerde tijd, volstrekt verkeerde taken uitvoerden. Deze inzet ten dienste van de bezetter had nooit mogen gebeuren. Ik betreur dit zeer.

De Duitsers hadden echter in de oorlog de Marechaussee het predicaat “Koninklijk” ontnomen. De Marechaussee, anders samengesteld dan voor en na de oorlog, stond toen onder Duits gezag, en deed helaas geen “koninklijk” werk. Overigens probeerden vele marechaussees binnen de beperkte ruimte, die zij van de Duitse bezetters kregen of namen, gevangenen goed te bejegenen en te helpen.

De Koninklijke Marechaussee van nu trekt lessen uit het verleden. Wij lijden mee met overlevenden en treuren mee met de nabestaanden. Zij verdienen onze aandacht, medeleven, respect en waardering.
Voor ons betekent deze herdenking tevens een Koninklijke opdracht: dit nooit meer! Onze Wapenspreuk “zonder vrees en zonder blaam” willen we elke dag opnieuw waarmaken.”

 

 

Programma De 102.000 Namen Lezen
Woensdag 27 januari 2010

Het project De 102.000 Namen Lezen van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork wordt woensdag 27 januari a.s. afgesloten. Die dag, Holocaust Memorial Day, is het precies 65 jaar geleden dat kamp Auschwitz bevrijd werd.

De laatste naam van de lijst met 102.000 vervolgingsslachtoffers, is de naam van Heinrich Zysmanowicz. Zijn naam en zijn leeftijd zullen woensdag om 14.00 uur worden uitgesproken door kampoverlevende Fia Polak. Zij kwam via doorvoerkamp Westerbork in Auschwitz terecht en werd daar bevrijd. Mevrouw Polak zal de laatste tien minuten samen lezen met presentator Frits Barend, die de oorlog in onderduik overleefde.

 

140.000 bezoekers in 2009
Opnieuw forse stijging bezoek Herinneringscentrum Kamp Westerbork

140.000 bezoekers hebben het afgelopen jaar het Herinneringscentrum Kamp Westerbork bezocht. Een toename die sinds jaren structureel is: ten opzichte van 2008 een stijging met 17%. Westerbork is met dit bezoekersaantal een van de drukst bezochte middelgrote musea in ons land.

De al sinds jaren steeds stijgende bezoekersaantallen zijn in alle bezoekersgroepen terug te vinden. Opmerkelijk is dat van het totale aantal een vijfde deel schoolgroepen is uit basis- en voortgezet onderwijs. Uit de geografische herkomst van deze scholen blijkt dat ze afkomstig zijn uit het hele land; dit geldt ook voor de individuele bezoekers.

Ook bezoeken jaarlijks ruim 300.000 bezoekers het voormalig kampterrein. Het Herinneringscentrum Kamp Westerbork biedt regelmatig gratis rondleidingen aan op het kampterrein, de belangstelling hiervoor is groot.

Verwacht mag worden dat er in het lustrumjaar 2010 opnieuw sprake zal zijn van een grote belangstelling. In dit jaar staan twee grote herdenkingen centraal.

Op 12 april, de bevrijdingsdag van kamp Westerbork, zal het bijzondere herdenkingsprogramma op het kampterrein van Westerbork ook te volgen zijn op Nederland 2. NOS Actueel verzorgt dan een live-uitzending.
 

 

"Bergen-Belsen en daarna". Lees hier over het boek>>

naar boven

---

Onderduikers-cartotheek verzet teruggevonden
 

Uniek overzicht in bruikleen bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork

In de oorlog was het levensgevaarlijk voor iedereen die er in stond. Maar nu is de cartotheek van het verzet in Zuid-West Friesland een unieke bron van informatie over de joden die in het gebied ondergedoken waren. Deze bijzondere kaartenbak uit de Tweede Wereldoorlog is teruggevonden op de zolder van een verzetsfamilie en door kleinzoon Sjoerd Wiersma in bruikleen gegeven aan het Herinneringcentrum Kamp Westerbork.

De cartotheek bevat vierhonderdvijftig kaartjes met zo'n tachtig pasfoto's van joodse onderduikers. Op elk kaartje een naam, plaats van herkomst, onderduikadres en een aantekening over de financiële ondersteuning. De kaartenbak vertelt het verhaal van de jodenvervolging, maar ook van de moed van mensen die daartegen in wilden gaan. Een van hen was Sjoerd Wiersma, eigenaar van een wasserijbedrijf in Joure. Vanaf 1942 ging hij twee tot drie keer per week met zijn vrachtwagen naar Amsterdam. Iedere rit nam Wiersma joden mee naar Friesland. Samen met zijn vriend Uilke Boonstra bracht hij ze dan onder op tal van onderduikadressen. Een hele organisatie, die werd vastgelegd in een cartotheek. Het gaat goed tot februari 1944: Boonstra wordt opgepakt en Wiersma weet maar net te ontkomen. Vanuit de onderduik weet Sjoerd Wiersma zijn werk voort te zetten, Uilke Boonstra wordt uiteindelijk gefusilleerd in Vught.

Na de oorlog komt de cartotheek in handen van Gerlof Wiersma, de broer van Sjoerd. Met een aantal andere mensen vult hij de informatie in de kaartenbak aan: wie zijn er vertrokken, wie overleden, wat is er nog van hen? Maar al spoedig is het materiaal niet meer nodig en verhuist de bak naar de zolder. Na het overlijden van Gerlof erft zijn zoon de cartotheek en ook hij zet de kaarten ergens op zolder. Daar zou het zijn blijven staan, als niet de kleinzoon van Sjoerd Wiersma het materiaal bij toeval ontdekt. De jonge Sjoerd Wiersma is verrast en verbijsterd over de schat aan informatie en weet dat de kaartenbak té bijzonder is om weg te gooien. Daarom geeft hij de cartotheek in bruikleen aan het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Een bewuste keuze, omdat het Herinneringscentrum de gegevens wil gaan gebruiken voor de database "Een Naam en een Gezicht".

naar boven

---