Anda Kerkhoven, schilderij en beeldje in Zuid-Afrika

Een Planetoïde is vernoemd naar Anda Kerkhoven voor haar verzetwerk in de Tweede Wereldoorlog. Ze zweeft nu ergens daarboven onder de naam: Andakerkhoven (nr.15735).

We hebben om half twaalf een afspraak met Dr. Fred Scott en zijn vrouw Susan. Zij wonen in Johannesburg. Dr. Scott heeft het schilderij van Anda Kerkhoven in zijn bezit. Het doel van ons bezoek was het fotograferen van dit schilderij. Dr. Fred Scott kwam ons al tegemoet en we werden hartelijk ontvangen.

In het huis was ook zijn moeder, Mrs. Dora Scott (nog twee dagen tot haar 92e verjaardag) aanwezig. We raakten in gesprek meer en meer en konden onze ogen en oren niet geloven. De geschiedenis van deze mevrouw, gedurende de WOII verbonden aan de geschiedenis van Anda Kerkhoven, en dat wij haar hier zomaar toevallig ontmoeten. Mevr. Dora Scott woont in Bloemfontein bij haar andere zoon, maar omdat hij op reis moest is zij een tijdje in Johannesburg op bezoek, vanaf vandaag.

Onderstaande email stuurde ik vanuit ons B&B in Johannesburg aan de neef van Anda Kerkhoven en de webmaster van de site over haar, Vincent Kerkhoven:

Vincent,
Gisteren waren we te gast bij Dr. Fred Scott en zijn vrouw Susan.
Ook aanwezig was de moeder Mrs. Dora Scott. En dat was geweldig.
Om bij het begin te beginnen:
In 1939 dr. Scott studeerde in Zuid-Afrika en had hij een beurs voor Groningen.
Zo kwam hij in 1939 in Groningen voor studie. Door het uitbreken van de
oorlog kon hij niet meer terug.
Hij heeft daar ook zijn Belgische vrouw leren kennen die, na de voltooiing
van haar studie in Gent ook door een studie-uitwisseling in Groningen was.
Dat ging in oorlogstijd gewoon door, zo vertelde zij.
Dr. Scott heeft ook in verschillende andere steden in Nederland als dokter
gewerkt, begreep ik.
Zij zijn in de oorlog getrouwd in Groningen en hun oudste zoon Willem is
in Leeuwarden geboren.
Na de oorlog in 1945 zijn zij als familie teruggekeerd naar Zuid-Afrika.

In de oorlogtijd heeft Dr. Scott regelmatig kontakt gehad met het verzet.
Geholpen bij het drukken en verspreiden van krantjes. Hij woonde bij Bas
(Sebastiaan) Galis in huis, die beeldhouwer en schilder was,
en die ook kontakt had met Werkman en zijn verzetsgroep.
Ook met de jonge studente uit Nederlands Indië Anda Kerkhoven.
Mevrouw Dora zei: "we noemden haar altijd "Kerkhoventje" en dat deed ze nu ook,
met veel respect.
Galis behoorde niet tot de kunstkring De Ploeg, maar werkte wel veel met
hen samen. Het boek over De Ploeg kwam ook op tafel met daarin een foto van Galis.

Dr. Scott is inmiddels overleden; zijn zoon Fred heeft het schilderij en
zijn zoon Louis heeft het beeldje van Anda Kerkhoven.

In het huis van Dr. Fred Scott werden we heel hartelijk verwelkomd.
Het schilderij werd van de muur gehaald, (ik dacht dat het veel
groter was, zo te zien op de website) maar het is van bescheiden afmeting.
Het werd in goed buitenlicht geplaatst zodat we een mooie foto konden maken.
Ik heb foto's gemaakt, ook met de moeder mevrouw Dora Scott erbij en Luuk
heeft dia's gemaakt.

Dat is voorlopig ons verslag van het bezoek.
Het is winter, maar we genieten overdag van de zon, ca. 20 C. 's Nachts ca. 4 C.
Men heeft het koud, maar wij vinden de temperatuur heerlijk hier.

Groeten uit Zuid-Afrika,
Greet

My vader het sy mediese studies in Suid-Afrika begin maar het in werklikheid
in die vroeë 1940s in Groningen as Arts afgestudeer na die verkryging van 'n
studiebeurs. Hy was deurgaans in Groningen waar hy in September 1943 met my
moeder in die huwelik tree. Die verhaal van die huwelik is ook besonder. My
moeder is terug na België in 1942 en kon eers weer in 1943 spesiale
vergunning kry om vir enkele dae na Nederland te gaan. My vader het haar op
'n Vrydag by die grens, dig by Bergen-op-Zoom, ontmoet en die volgende dag
is hulle in Groningen in die huwelik bevestig. Die vergunning dat sy teen
Sondag terug moes na België het dus verval. Gedurende 1944 het my vader 'n
waarskuwing gekry dat die Nazis hom soek en het hy en my moeder na
Leeuwarden uitgewyk. Ek is dus in Leeuwarden gebore in Desember 1944 en nie
in Groningen nie.

Wij zijn op bezoek bij familieleden, maar op ons verzoek gaan we eerst naar Dr. Louis Scott en er is een afspraak gemaakt om 11.00 uur. Dr. Scott heeft het beeldje, het kopje van Anda Kerkhoven, al op tafel staan en brengt het naar buiten, zodat wij er goede foto’s van kunnen maken. Het ziet er mooi uit. Hij brengt ook nog 3 schilderijen naar buiten, een van zijn vader Dokter Scott, een van zijn moeder Dora Scott, geschilderd door Sebastiaan Galis en een van een Joodse vrouw met de naam Else Berg uit Silesië (waarschijnlijk een zelfportret), in de jaren 1940-1945. Else Berg zou naar een concentratiekamp afgevoerd zijn en nooit meer teruggekomen. Wij zijn heel blij met deze gelegenheid om het beeldje en de schilderijen te zien en te kunnen fotograferen.

Wie was Else Berg uit Silezië?

Die foto wat u geneem het van die portret van Else Berg is
moontlik 'n selfportret geskilder in Amsterdam en is beslis nie deur Galis
geskilder nie. Meer inligtig oor Else Berg kan u kry op die
Website van die Joods Historisch Museum of specifieker
http://www.jhm.nl/personen.aspx? ook op
http://www.kubisme.info/kb042.html
Beide Websites gee haar sterfdatum as 19 November 1942 in Auschwitz.

Ek vertrou dat u die Afrikaans goed kon volg.